16123
۱۵/۰۱/۹۵
۱۱:۲۶

گفتار یازدهم از سلسله مطالب تعلیم و تربیت و روش تحقیق/ دکتر احمد هدایت پناه

اهمیت و ضرورت مسأله در پروپزال نویسی

اهمیت و ضرورت موضوع پژوهش، عبارت است از مجموع اطلاعاتی که مشخص می کند نتایج این تحقیق، تا چه حد برای محقق و نیز تا چه حد برای دیگران مفید و مثمر می باشد.

به گزارش روشن خبر، هدف این نوشتار، به قلم دکتر احمد هدایت پناه، تبیین روش تحقیق کاربردی با تکیه بر داده های کمّی، از آغاز تا پایان است. در این گفتار ، فرض براین است که خواننده محترم به روش تحقیق آشنایی ندارد یا کم آشناست. دامنه بحث حول دانش کارشناسی ارشد است که درنگارش پایان نامه می تواند موثر باشد. همچنین برای نگارش پروپزال در دستگاههای اجرایی ارتباط مستقیم دارد. به بسیاری از سوالها ی فنی که درکتب روش تحقیق نیامده به صورت استدلالی و مستند پاسخ داده می شود.

این بحث ادامه گفتار دهم می باشد.

گام۱۷:اهمیت و ضرورت مسأله

اهمیت و ضرورت موضوع پژوهش،  عبارت است از مجموع اطلاعاتی که مشخص می کند نتایج این تحقیق، تا چه حد برای محقق و نیز تا چه حد برای دیگران مفید و مثمر می باشد. به عبارت دیگر، نتایج این تحقیق منشأ چه دستاوردها و آگاهی های جدیدی است؟؛ به هنگام نوشتن اهمیت و ضرورت موضوع پژوهش، اولاً، مشخص کنید که این پژوهش چه موردی را برای دیگران روشن خواهد کرد و یا در چه موردی اطلاعات جدیدی در اختیار دیگران خواهد گذاشت .ثانیاً، نتایج حاصل از این پژوهش در کجا و کدام قسمت و چگونه مورد استفاده قرار خواهد گرفت.در این زمینه باید معلوم شود که نتایج حاصل از این پژوهش چگونه در قسمت های مختلف آموزش، خدمات و مدیریت حرفه موردنظر و یا گسترش علم به طور اعم تأثیر خواهد گذاشت[۱].

به نظر جان بست، در این قسمت، محقق خاطرنشان می سازد که پاسخ پرسش مطرح شده یا راه حل مسأله ،تا چه اندازه،  نظریه مربوط یا جنبه های عملی آن را تحت تأثیر قرار می دهد. ارائه توضیحات دقیق،  درباره لزوم یا کاربرد احتمالی یافته های تحقیق،  سبب می شود که لزوم اجرای طرح تحقیق و با ارزش بودن آن شناخته شود. (شریفی وطالقانی:۱۳۷۶ ). کاربردهای متصور بر انجام تحقیق، در قلمرو زمانی و مکانی نیز به اختصار تبیین می شود. دراین مورد گال و همکاران نمونه زیر را ارائه داده اند.

نمونه ۱

درباره پژوهشی درباره «بررسی وضعیّت مدیران آموزشی در استان» می توان نوشت که: نتایج این تحقیق کمک خواهد نمود تا ویژگی ها و مشخصاتی که باید در شیوه های بهتر انتخاب مدیران لحاظ شود، مشخص گردد. همچنین این امر برای بهبود برنامه های آموزشی مدیران در دانشگاه مؤثر خواهد بود. (نصر وهمکاران: ۱۳۸۴ ).

نکته: درباره ضرورت مساله تحقیق، ذکر این نکته لازم است که وقتی موضوعی از سوی دستگاه اجرایی  به فراخوان گذاشته می شود، بدیهی است که دستگاه فراخوان دهنده ، بعد از نیاز سنجی ، موضوعات را درکمیته های فنی یا تخصصی،   مورد بحث و بررسی  قرار داده و ضرورت آن را تشخیص داده اند که به فراخوان گذاشته اند، لذا در این صورت کافی است که پیشنهاد دهنده  به اهمیت موضوع بپردازد. ولی اگر محقق خودش مشکلی را در دستگاه اجرایی رصد کند، و بخواهد آن را به تحقیق بگذارد ، باید اهمیت وضرورت را کاملا بیان نماید، تا مسوولان درباره آن مشکل توجیه شده ،  تا اعتبار لازم تخصیص دهند.

نمونه ۲

بررسی میزان تعهد سازمانی کارکنان شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی ایران (تهران) و رابطه آن با برخی ویژگیهای دموگرافیک آنان

ضرورت و اهمیت مساله[۲]

در دهه گذشته تعهد سازمانی جایگاه مهمی را در تحقیقات مربوط به رفتار سازمانی به خوداختصاص داده است. زیرا یکی از شاخص‌های برتری یک سازمان به سازمان دیگر دارابودن نیروی انسانی متعهد می‌باشد. وجودچنین نیروی متعهدی وجهه سازمان را در اجتماع مهم جلوه داده و زمینه را برای رشد و توسعه سازمان فراهم می‌کند. برعکس، نیروی انسانی باتعهد و تعلق اندک،  نه تنها خود  در جهت نیل به اهداف سازمان حرکت نمی‌کند، بلکه می‌تواند در ایجاد فرهنگ بی‌تفاوتی نسبت به مسائل و مشکلات زمان در میان سایر همکاران موثر باشد. مهمتر از این سازمان را در تحقق اهداف و آرمانهایش ناکام سازد.(اله دادرسی،۲۵: ۱۳۸۲)

مطالعه میزان تعهد افراد نسبت به سازمان متبوع خودیکی از روشهای مناسب برای قضاوت در مورد میزان موفقیت یا عدم موفقیت سازمان در تحقق اهداف مورد نظر به شمار می‌رود. از طرفی فقدان این عامل بر رفتار افراد عملکرد شغل و رضایت آنان تاثیر مستقیم گذارده و در نهایت برسازش فرد با محیط کار تعامل فرد با محیط و نهایتا سلامت روان افراد تاثیر گذار است.

سازمانهایی که دارای اعضای با سطوح بالای تعهد سازمانی هستند معمولاً از عملکرد بالاتر، غیبت و تاخیر کمترکارکنان برخوردارند. سازمانها به افرادی نیاز دارند که به نفع سازمان فراتر از وظایف مقرره تلاش نمایند. و این بویژه در مشاغل حساس و بحرانی از اهمیت زیادی برخوردار است.

با عنایت به اهمیت این مساله ضروری است که سازمانها تدابیر لازم را به منظور حفظ و افزایش تعهد اعضایشان بیندیشند وعواملی را که می‌تواند منجر به کاهش تعهد آنان گردد را به حداقل ممکن رسانده و از میان بردارند.

کوتاهی در این امر به افزایش هزینه‌های هنگفت ناشی از ترک خدمت کارکنان وجذب نیروهای جدید منجر شده ونیاز به ایجاد مکانیزم کنترل و نظارت دقیق و پیچیده‌ای دارد. (اشرفی ۴: ۱۳۷۴)

لذا بررسی میزان تعهد سازمانی کارکنان سازمانها و موسسات وهمچنین عوامل تأثیرگذار بر آن ضرورت می‌یابد. در این پژوهش قصد بررسی میزان تعهد سازمانی کارکنان شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی ایران (تهران) را داریم. تا با آگاه ساختن مسئولان مربوطه زمینه‌ای را برای بکارگیری، آموزش و حفظ کارکنان لایق، کارآمد ومتعهد به سازمان ایجاد کنیم تا با کاهش هزینه‌های ناشی از ترک.. کارکنان، بهره‌وری سازمان به حد مطلوب برسد.

نمونه۳

اندازه­گیری فساد اداری در ایران بر اساس اندازه گیری ادراک و تجربه فساد[۳]

تبیین ضرورت اجرای طرح

داده های به دست آمده از سنجش ادراک و تجربه فساد به دولتها نشان می دهد که:

  1. تصورات مردم درباره سطح کلی رواج فساد در جامعه و بالاخص بخش دولتی چیست؟
  2. مردم چه بخش هایی از دستگاه اداری را بیشتر فاسد می دانند؟
  3. مهم ترین صورت های فساد در نظر مردم چیست؟
  4. موفقیت برنامه های مبارزه با فساد دولت در نظر مردم چقدر بوده است؟
  5. داده های به دست آمده از این گونه تحقیقات قابلیت بسیار مناسبی برای اقدامات تبلیغاتی دارند و می توان آن ها را مبنای برنامه های ضدفساد نیز قرار داد.

موارد فوق، حداقل فواید سنجش ادراک و تجربه فساد هستند . موارد دیگر فواید سنجش فساد را می توان چنین برشمرد: ۱٫ تجربه جهانی نشان می دهد سنجش ادراک و تجربه فساد، پیش نیاز و گام اول در به کارگیری سنجش فساد به شیوه های دیگر است؛ ۲٫ سنجش فساد، شاخصی از میزان مشروعیت نظام سیاسی ارائه می کند. از آ ن جا که تصور مردم و افکار عمومی هر کشور از میزان فساد، نقشی تعیین کننده در تصمیم گیری های مردم برای همراهی با نظام سیاسی، مشارکت در فعالیت سیاسی و بالاخص اقتصادی و اعتماد کردن به سیاست ها و اقدامات دولت دارد، سنجش فساد، تخمینی قابل اعتنا از میزان مشروعیت نظام سیاسی ارائه می کند؛ ۳٫ در جهان امروز داده های تطبیقی درباره میزان فساد در کشورها، اهمیتی به سزا در زمینه میزان سرمایه گذاری، برآورد نرخ ریسک و … دارند. از همین رو، سنجش ادراک و تجربه فساد، از منظر تطبیقی و برای مقایسه برخی جوانب سیاسی و اجتماعی کشورها نیز اهمیت دارد.

با توجه به فوایدی که برای سنجش ادراک و تجربه فساد برشمرده شد، و با توجه به این که در سال های گذشته سخنان بسیاری از سوی مقامات عالی رتبه کشور در زمینه مبارزه با فساد بیان و بر ضرورت شناسایی ابعاد مختلف این پدیده تأکید شده است، به نظر می رسد گام برداشتن در راه سنجش فساد ضرورت دارد، و سنجش فساد از طریق اندازه گیری ادراک و تجربه فساد نیز اقدام مهمی در این مسیر است

 

نمونه ۴

عنوان پایان نامه

بررسی عوامل مؤثر بر طرح تکریم ازدیدگاه ارباب رجوع در وزارت کار امور اجتماعی

اهمیت و ضرورت پژوهش

می‌دانیم که تداوم حیات و ادامه روند فعالیت های هر سازمان به مشتریان آن سازمان وابسته است و رضایت مشتری ضامن موفقیت سازمان ها در محیط های رقابتی است مشتریان زمانی رضایت خواهند داشت که سازمان نیازهای آنها را بشناسد، خود را متعهد بداند که نقطه نظرهای آنها را بداند و کارکنانی داشته باشد که رضایت مشتری را در زمره اهداف اصلی خود قرار دهند این حرکتی است که در آن نحوه ارایه خدمات شفاف تر و بهینه تر می شود.

‎ رابطه بین مردم و مسئولان و دست اندرکاران و کارگزاران نظام را مستحکم تر و پایدارتر کرده و ابزاری قوی و محکم در جهت ایجاد و حفظ انسجام ملی خواهد بود. از طرف دیگر شش برنامه دیگر تحول در برنامه هفتم یعنی تکریم به عنوان برآیند آن ها قرار گرفته یعنی منطقی کردن اندازه دولت به این معنا است که باید از هزینه های جاری کشور بکاهیم و آن را صرف فعالیت های عمرانی و زیرساختهای کشور نمائیم تا منجر به سرویس دهی بهتری به مردم شود. همچنین در طرح تکریم موضوعات مهم و اساسی رهبری در سازمان، مشارکت کارکنان در بهبود فرایندها، نظریه فرایندی،  نظریه سیستمی، به مدیریت، بهبود مدیریت، نظریه واقع گرایانه، در تصمیم گیری، اشتراک منافع، در روابط با تأمین کنندگان و مشتری مداری لحاظ شده است این طرح می تواند‎ تا حد بالایی در جهت تحقق اهداف نظام مشتری مداری هم مؤثر و نافذ باشد

مشتری در فرهنگ TQM نه تنها در برگیرنده خریداران محصول نهایی و یا خدمات بنگاههای اقتصادی است بلکه کلیه کارکنان بخشهای داخلی بنگاه را نیز در فرایندهای تولیدی و یا خدماتی شامل می گردد. مشتریان خود به دو گروه تقسیم می شوند.‎

۱-مشتریان داخلی         ۲- مشتریان خارجی (نلسون ۱۹۹۰)

مشتریان خارجی هم به نوبه خود به دو دسته تقسیم می شوند ‎ ۱- مصرف کننده نهایی ۲- مشتریان میانی

مصرف کننده های نهایی مستقیماً محصولات / خدمات را استفاده می کنند و مشتریان میانی در زنجیره ارزشی خارجی نقش واسطه را بین تولید کننده و مصرف کننده نهایی بر عهده دارند. مشتریان داخلی یک سازمان کارکنانی هستند که در زنجیره ارزشی داخلی، دریافت کننده محصول، خدمات، یا اطلاعات هستند. در داخل سازمان هستند آنها افراد یا گروه هایی هستند که در انجام کارشان به مشاغل دیگر وابسته هستند. هر شغل یا وظیفه ای هم عرضه کننده و هم مشتری محسوب می شود.‎

مشتری مداری یعنی اینکه مشتریان را در تصمیم گیری ها دخالت دهیم. به طور مستمر نیازها و خواسته های مشتریان را بشناسیم و پیش بینی کنیم. به سنجش رضایت مشتریان از محصولات و خدمات خود بپردازیم. به ایجاد ارزش برای مشتریان توجه کنیم. به وضع استانداردهای کیفی خدمات مشتری بپردازیم. به باز مهندسی فرایندها متناسب با نیازها و ادراک های مشتریان بپردازیم. به رفتارهای مشتری مدار پاداش دهیم. برای پاسخ دهی به انتظارهای مشتریان دارای استراتژی ها و خط مشی ها و برنامه های روشنی باشیم. به استخدام و ارتقای افراد مشتری دوست بپردازیم.

بنابراین هر سازمان باید نیازهای حال و آینده مشتریان را شناسایی کند

نمونه ۵

بررسی میزان تعهد سازمانی کارکنان شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی ایران (تهران) و رابطه آن با برخی ویژگیهای دموگرافیک آنان

ضرورت و اهمیت مساله[۴]

 

در دهه گذشته تعهد سازمانی جایگاه مهمی را در تحقیقات مربوط به رفتار سازمانی به خوداختصاص داده است. زیرا یکی از شاخص‌های برتری یک سازمان به سازمان دیگر دارابودن نیروی انسانی متعهد می‌باشد. وجودچنین نیرویی متعهد وجهه سازمان را در اجتماع مهم جلوه داده و زمینه را برای رشد و توسعه سازمان فراهم می‌کند. برعکس، نیروی انسانی باتعهد و تعلق اندک،  نه تنها خود را در جهت نیل به اهداف سازمان حرکت نمی‌کند،

بلکه می‌تواند در ایجاد فرهنگ بی‌تفاوتی نسبت به مسائل و مشکلات زمان در میان سایر همکاران موثر باشد. مهمتر از این سازمان را در تحقق اهداف و آرمانهایش ناکام سازد.(اله دادرسی،۲۵: ۱۳۸۲)

مطالعه میزان تعهد افراد نسبت به سازمان متبوع خودیکی از روشهای مناسب برای قضاوت در مورد میزان موفقیت یا عدم موفقیت سازمان در تحقق اهداف مورد نظر به شمار می‌رود. از طرفی فقدان این عامل بر رفتار افراد عملکرد شغل و رضایت آنان تاثیر مستقیم گذارده و در نهایت برسازش فرد با محیط کار تعامل فرد با محیط و نهایتا سلامت روان افراد تاثیر گذار است.

سازمانهایی که دارای اعضای با سطوح بالای تعهد سازمانی هستند معمولاً از عملکرد بالاتر،غیبت و تاخیر کمترکارکنان برخوردارند. سازمانها به افرادی نیاز دارند که به نفع سازمان فراتر از وظایف مقرره تلاش نمایند. و این بویژه در مشاغل حساس وبحرانی از اهمیت زیادی برخوردار است.

با عنایت به اهمیت این مساله ضروری است که سازمانها تدابیر لازم را به منظور حفظ و افزایش تعهد اعضایشان بیندیشند وعواملی را که می‌تواند منجر به کاهش تعهد آنان گردد را به حداقل ممکن رسانده و از میان بردارند.

کوتاهی در این امر به افزایش هزینه‌های هنگفت ناشی از ترک خدمت کارکنان وجذب نیروهای جدید منجر شده ونیاز به ایجاد مکانیزم کنترل و نظارت دقیق و پیچیده‌ای دارد. (اشرفی ۴: ۱۳۷۴)

لذا بررسی میزان تعهد سازمانی کارکنان سازمانها و موسسات وهمچنین عوامل تأثیرگذار بر آن ضرورت می‌یابد. در این پژوهش قصد بررسی میزان تعهد سازمانی کارکنان شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی ایران (تهران) را داریم. تا با آگاه ساختن مسئولان مربوطه زمینه‌ای را برای بکارگیری، آموزش و حفظ کارکنان لایق، کارآمد ومتعهد به سازمان ایجاد کنیم تا با کاهش هزینه‌های ناشی از ترک خدمت، غیبت، تأخیر و .. کارکنان، بهره‌وری سازمان به حد مطلوب برسد.

ایمیل دکتر احمد هدایت پناه به منظور ارائه نقطه نظرات خوانندگان به ایشان a_hedayatpanah@yahoo.com

لینک مطالب مربوط به سایر گفتارهای دکتر هدایت پناه با بررسی «حل مساله» گفتار اولگفتار دوم گفتار سوم گفتار چهارم  – گفتار پنجم گفتار ششم گفتار هفتمگفتار هشتمگفتار نهمگفتار دهم

[۱] اقتباس از سایت  موسسه ایستگاه دانشجو

[۲] اقتباس از سایت مرجع پایان نامه

[۳] اقتباس از کار آقای محمد فاضلی

[۴] اقتباس از سایت مرجع پایان نامه

ارسال نظر