18162
۰۴/۰۳/۹۵
۰۰:۱۹

گفتار چهاردهم از سلسله مطالب تعلیم و تربیت و روش تحقیق/ دکتر احمد هدایت پناه

سوالها و فرضیه تحقیق در پروپزال نویسی

پژوهشگر پس از بیان مساله ، اهداف و متغیرهای تحقیق، به تدوین سوالهای تحقیق اقدام می کند. سوالات تحقیق باید براساس اهداف ومتغیرهای تحقیق و به صورت درست، تدوین وبیان شوند، زیرا به طور طبیعی روشهای تحقیق بر اساس سوالات تحقیق انتخاب می شوند.

به گزارش روشن خبر، هدف این نوشتار، به قلم دکتر احمد هدایت پناه، بحث حول دانش کارشناسی ارشد است که درنگارش پایان نامه می تواند موثر باشد. همچنین برای نگارش پروپزال در دستگاههای اجرایی ارتباط مستقیم دارد. به بسیاری از سوالها ی فنی که درکتب روش تحقیق نیامده به صورت استدلالی و مستند پاسخ داده می شود.

سوالهاو فرضیه تحقیق

درپژوهش کمّی ، قبل از طراحی یک پروژه پژوهشی ، باید سوال پژوهش را دردست داشته باشید که به خوبی متمرکز شده وتحدید شده باشد(دانایی فر وکاظمی: ۱۳۸۹ص۳۴۷). به عبارتی پژوهشگر پس از بیان مساله ، اهداف ومتغیرهای تحقیق، به تدوین سوالهای تحقیق اقدام می کند. سوالات تحقیق باید براساس اهداف ومتغیرهای تحقیق وبه صورت درست، تدوین وبیان شوند، زیرا به طور طبیعی روشهای تحقیق بر اساس سوالات تحقیق انتخاب می شوند همچنین یکی از ویژگی های یک محقق ماهر، توانایی اودرتدوین سوالات تحقیق است.به نظر بلیکی (۲۰۰۰) یک طرح تحقیق خوب برپایه سوالات تحقیق بنا می شود ( حسن زاده:۱۳۸۸ص۵۴). به عنوان مثال ، این سوال که « علت طلاق چیست ؟» سوال پژوهشی خوبی نیست . سوال بهتر است به صورت ، « آیا سن ازدواج با طلاق ارتباط دارد؟» باشد. که ، دومتغیر را مطرح می کند : یکی سن ازدواج و دیگری طلاق. طراحی وتدوین سوال مستلزم مهارت وتکنیک است. یکی ازفنون تحدید سوال پژوهش ، مشخص کردن گستره ای است که پاسخ سوال مورد نظر به آن قابل تعمیم باشد. درزیر برخی از فنون تحدید موضوع به سوال پژوهش را ملاحظه می کنید:

  • یک موضوع را در یک بافت خاص به کار ببرید .

الف) موضوع را به یک دوره تاریخی یا زمانی خاص متمرکزکنید.

ب) موضوع را به یک جامعه یا واحد جغرافیایی خاص محدود سازید.

ج) دریابید که کدام گروه ها یا طبقات مردم / واحدها درگیر موضوع هستند وتفاوت میان آنها چیست؟

۲- هدف یا پیامد مطلوب مطالعه را مشخص کنید.

الف) سوال پژوهش برای مطالعه اکتشافی ، تبیینی ، یا توصیفی است؟

ب)مطالعه کاربردی است یا بنیادی ؟

۳-پیشینه را بررسی کنید.

۴-درمورد ایده ها با دیگران صحبت کنید.

۵- هزینه مناسب

۶-دسترسی به منابع( تخصص دیگران ، تجهیزات خاص ، و…) (دانایی فر وکاظمی: ۱۳۸۹ص۳۵۰-۳۵۱). حرکت ازیک موضوع وسیع به یک فرضیه دشوار است ، اما ازیک سوال پژوهش خوب صورت بندی شده، تا فرضیه ها راهی نیست. صورت بندی سوال وفرضیه پژوهش ، از مراحل ثابتی پیروی نمی کنند. پژوهشگر می تواند ابتدا یک سوال پژوهش مقدماتی را صورت بندی کند ، سپس فرضیه های ممکن را ایجاد نماید؛ آنگاه این فرضیه ها به پژوهشگر در بازگویی دقیق تر سوال پژوهش کمک می کند. این فرایند ، تعاملی ومستلزم خلاقیّت است. درزیر چندین سوال پژوهشی مناسب و نامناسب آورده می شود:

سوال پژوهش مناسب:

الف)سوال اکتشافی : آیا میزان وقوع کودک آزاری در ویسکونسین در ۱۰ سال گذشته تغییر کرده است؟

ب) سوال توصیفی : آیا کودک آزاری ، خشونت یا اعمال جنسی در خانواده هایی که طلاق را تجربه کرده اند بیشتر از خانواده های دست نخورده وطلاق نگرفته است ؟

ج) سوال تبینی : آیا عدم ثبات عاطفی ایجاد شده به وسیله تجربه یک طلاق ، باعث افزایش سوء استفاده فیزیکی والدین طلاق گرفته از کودکانشان می شود؟

سوال پژوهش نامناسب : آیا اعمال مجازاتهای مالی صحیح است؟

سوال غیر پژوهشی: درمان اعتیاد به الکل ومواد مخدر

سوالهای مبهم ونامشخص:

آیا پلیس بر تخلف تاثیر می گذارد؟

چه کاری برای جلوگیری ازکودک آزاری قابل انجام است؟(دانایی فر وکاظمی: ۱۳۸۹ص۳۵۲-۳۵۴).

انواع سوالات پژوهشی: صاحبنظران ودست اندرکاران پژوهش، تقسم بندیهای متفاوتی از انواع سوالات دارند، به عنوان مثال ، شعبانی انواع سوالهای پژوهش را شامل ، سوالهای توصیفی ، سوالهای ارتباطی وسوالهای علّی می داند (شعبانی : ۱۳۸۵ص۱۲۵). ولی، بلیکی(۲۰۰۰) سوالات تحقیق را به ۳ دسته زیرتقسیم می کند:

الف) سوالات چیستی ب)سوالات چرایی ج) سوالات چگونگی

سوالات چیستی به توصیف پدیده ها، سوالات چگونگی به تبیین پدیده ها و سوالات چگونگی به تغییر پدیده ها می پردازد. مثال: چه اندازه دانش آموزان انگیزه پیشرفت دارند ؟ (چیستی)، چرا دانش آموزان انگیزه پیشرفت پایین دارند؟ ( چرایی) و چگونه می توان انگیزه پیشرفت دانش آموزان را افزایش داد؟( چگونگی) ( حسن زاده:۱۳۸۸صص۵۸-۵۹). اما نیومن سوالات تحقیق را به اکتشافی ، تبیینی ، یا توصیفی تقسیم می کند که درگام۱۲ شرح آنها گذشت .

 

متن کامل این مطلب را می توانید را  از اینجا دانلود کنید.

 

ایمیل دکتر احمد هدایت پناه به منظور ارائه نقطه نظرات خوانندگان به ایشان a_hedayatpanah@yahoo.com

لینک مطالب مربوط به سایر گفتارهای دکتر هدایت پناه با بررسی «حل مساله و  پروپزال نویسی » گفتار اولگفتار دوم گفتار سومگفتار چهارم  – گفتار پنجم گفتار ششم گفتار هفتمگفتار هشتمگفتار نهمگفتار دهمگفتار یازدهم-  گفتار دوازدهم گفتار سیزدهم

 

ارسال نظر