18702
۱۹/۰۳/۹۵
۰۰:۵۲

گفتار پانزدهم از سلسله مطالب تعلیم و تربیت و روش تحقیق/ دکتر احمد هدایت پناه

مفهوم فرضیه آماری در پروپزال نویسی

یکی از مهمترین بحث در روش تحقیق، ببان مطلوب فرضیه به ویژه، فرض صفر است که قلب تحقیق می باشد.

به گزارش روشن خبر، هدف این نوشتار، به قلم دکتر احمد هدایت پناه، بحث حول دانش کارشناسی ارشد است که درنگارش پایان نامه می تواند موثر باشد. همچنین برای نگارش پروپزال در دستگاههای اجرایی ارتباط مستقیم دارد. به بسیاری از سوالها ی فنی که درکتب روش تحقیق نیامده به صورت استدلالی و مستند پاسخ داده می شود.

دراین گام به مبحث فرضیه آماری  پرداخته می شود.  فرضیه آماری مشتمل برفرضیه صفر و فرضیه خلاف است.

 فرضیه صفر. یکی از مهمترین بحث در روش تحقیق، ببان مطلوب فرضیه به ویژه، فرض صفر است که قلب تحقیق است مورد استفاده قرار می گیرد .

ضرورت فرضیه صفر

به نظر نیومن، پزوهشگرانی که از فرضیه صفر استفاده می کنند عموماً آن را با آزمون های خاص مانندF یاt به کارمی برند.  جان بست  اظهار می دارد ، فرضیه یا فرضیه های خود را هم به صورت مفهومی و هم عملیاتی و نیز به شکل فرض اثباتی و فرض صفر هر دو بیان کنید. به نظر گال وهمکاران ، چون فرض صفر با آزمون های آماری به کار برده می شود پژوهشگر برای تفسیر نتایج از آن استفاده می کند.و انتظارهای پژوهشگر را منعکس نمی کند و استفاده از آن اصولاً به علت تناسب آن با منطق آمار استنباطی است. فرضیه صفر برای کاربرد آزمون های آماری  مناسب تر است.بعد از آزمون آماری ، فرضیه صفر یا تایید می شود یا رد می شود. وقتی فرضیه صفر تایید می شود ، محقق نتیجه می گیرد که متغیر مستقل بر متغیر وابسته اثر ندارد یا بین متغیر ها رابطه یا تفاوت وجود  ندارد. ولی وقتی که فرضیه صفر رد می شود، فرضیه تحقیق تایید می شود ، محقق نتیجه می گیرد متغیر مستقل بر متغیر وابسته اثر دارد یا بین متغیر ها رابطه یا تفاوت وجوددارد بنابراین  رابطه مشاهده شده  ناشی از شانس یا تصادف نیست و می توان نتیجه حاصل را  به جامعه آماری تعمیم داد.. گال و همکارانش در برابر فرضیه جهت دار، فرضیه صفر را بیان می کنند. به طور کلی فرضیه را به دو صورت جهت دار و صفر بیان می کند.

دیدگاه ها درمورد فرضیه صفر:

۱-به نظر نیومن ،پژوهشگران ، فرضیه هارا به دوشیوه می آزمایند: شیوه مستقیم وشیوه فرض صفر. بسیاری از پژوهشگران کمّی ، به ویژه آنان که استراتژی آزمایشی را در پیش می گیرند، فرضیه های شان را بر مبنای منطق فرضیه ناقص در قالب فرضیه صفر بیان  می کنند. سپس فرضیه هارا با شواهد تجربی می آزمایند که این امر به آنها اجازه می دهد فرضیه صفر را پذیرفته یا رد کنند . اغلب افراد ، فرضیه ها را راهی برای پیش بینی یک رابطه می دانند .فرضیه صفر ، حالتی مخالف دارد . این فرضیه هیچ رابطه ای را پیش بینی نمی کند.( دانایی فر وکاظمی:۱۳۸۹ ، ص: ۳۲۶)

۲-فرض صفر یک بیان مقداری  است که به صورت پارامتر ،صورت بندی می شود  وبنای ریاضی آن  برهان خلف است(دلاور :۱۳۸۴ ص۹۲ )  به نظر نگارندگان روش استفاده  فرض صفرمثل  فرض خلف است ،  اما دقیقاً مثل هم نیستند.دارای وجوه اشتراک و تفاوت است که. درادامه  این گام  به طور  مختصر بحثی خواهیم داشت .

۳-فرضیه صفر اصل را بر این قرار می دهد که بین متغیرهای مورد مطالعه، اختلاف یا ارتباط معنی داری وجود ندارد. به منظور برآورد پارامترهای جامعه بکار برده می شود. این فرض در حقیقت یک فرض آماری است. ( دلاور: ۱۳۸۳)

۴- به نظر جان بست محققان درمراحل  اولیه مطالعه خود ، یک فرضیه مثبت علمی یا تحقیقی را به عنوان نتیجه آنچه که می خواهند بیازمایند مطرح می کنند . بعدها ، در مرحله تجزیه وتحلیل آماری مشاهده شده ، فرضیه را به صورت منفی یا فرض صفر بیان می کنند. ((شریفی وطالقانی: ۱۳۷۶ ص۲۲-۲۳)  )

۴-انتخاب فرض صفر  صرفاً به صورت مساله  مورد بحث بستگی دارد .درواقع درغالب موارد ، فرضیه صفر همان فرضیه  است که می خواهیم علط بودن آن را به اثبات برسانیم (کاظم محمدودیگران :۱۳۷۷).

۵- به نظر جان بست ، فرضیه صفر به یک روش آماری تعبیر وتفسیر نتایج مربوط می شود که روابط استنباط شده در باره متغیرهای مربوط به یک نمونه را به خصائص یک جامعه ربط می دهد . در فرضیه صفر چنین استدلال می شود که تفاوت های مشاهده شده یا روابط ، صرفا نتیجه اشتباهات تصادفی در مراحل نمونه گیری است . اگر محقق فرضیه صفر را رد کند فرضیه تحقیق را می پذیرد، بنابراین نتیجه می گیرد که رابطه متغیرهای مورد مشاهده احتمالا بقدری زیاد است که نمی تواند آنرا به اشتباه نمونه گیری نسبت داد. ( شریفی وطالقانی:۱۳۷۶ص۲۳)یک متهم در دادگاه بی گناه فرص می شود مگر آنکه فرض بی گناه بودن وی بی اعتبار یا رد شود .بدین لحاظ ، فرض بی گناه بودن را می توان با فرض صفر مقایسه کرد.( شریفی و طالقانی ۱۳۷۶ص :۳۴۶-۳۴۵)

۶-فرضیه صفر منکر وجود رابطه یا اثر ، بین متغیرهاست. همواره این امکان هست که فرضیه صفر درست باشد وزمانی که محقق به نادرست آن را رد می کند ، خطایی ، از نوع یک مرتکب شده است . ناتوانی در رد فرضیه صفر نادرست ، خطای نوع دوم خوانده می شود فرض صفربه فرضیه پوچ مشهور است .( ساروخانی  ۱۳۸۵ جلد دوم ص ۱۱۵)

۷-فرضیه صفر ، برخلاف فرضیه تحقیق ، به عدم وجود رابطه بین متغیر ها اشاره می کند.این فرضیه بیان می کند که متغیر مستقل بر متغیر وابسته اثر ندارد وبین متغیر ها رابطه یا تفاوت وجود ندارد (حسن زاده ۱۳۸۸: ۶۲)

۸-فرضیه صفر که به فرضیه آماری یا پوچ معروف است ، برخلاف فرضیه تحقیق ، صریحا وجود هرگونه رابطه ، اثر یا تفاوت بین دویا چند متغیر ، یا متغیرها  را رد می کند وانکار می نماید واظهار می دارد که این حالتها واقعی نیست وحقیقت ندارد. بلکه هرنوع تفاوت ، رابطه یا اثر ، صرفا نتیجه وقایع اتفاقی یا خطا هاست وناشی  از تصادف واشتباه های آماری بویژه در نمونه گیری است.(صبری: ۱۳۸۸ ص ۴۶).

۹-فرض صفر می گوید، بین دو یا چند پارامتر تفاوت یا رابطه معنی دار وجود ندارد، در فرض صفر چنین قضاوت می شود که آیا تفاوتها یا روابط ظاهری حقیقی هستند یا صرفاً از خطای نمونه گیری ناشی می شود، این فرضیه اصل را بر عدم اختلاف یا ارتباط قرار می دهد. (اسماعیلی و بیابانگرد : ۱۳۸۲ ). فرضیه صفر اصل را براین قرار می دهد که بین متغیرهای مورد مطالعه ، اختلاف یا ارتباط معنی داری وجود ندارد .این فرضیه به منظور برآوردپارامترهای جامعه بکار برده می شود . به همین دلیل به صورت پارامتر بیان می شود.( اسماعیلی ، بیابانگرد۱۳۸۲:ص۲۲)

۱۰-  به نظر رایف وهمکاران،  فرض آغازین استنتاج های آماری  این است که « فرضیه خنثی» درست است، یعنی بین گروههای  مختلف هیچ تفاوتی وجودندارد.( بروجردی : ۱۳۸۱)

 

متن کامل این مطلب را می توانید را  از اینجا دانلود کنید.

 

ایمیل دکتر احمد هدایت پناه به منظور ارائه نقطه نظرات خوانندگان به ایشان a_hedayatpanah@yahoo.com

لینک مطالب مربوط به سایر گفتارهای دکتر هدایت پناه با بررسی «حل مساله و  پروپزال نویسی » گفتار اولگفتار دوم گفتار سومگفتار چهارم  – گفتار پنجم گفتار ششم گفتار هفتمگفتار هشتمگفتار نهمگفتار دهمگفتار یازدهم-  گفتار دوازدهم گفتار سیزدهم- گفتار چهاردهم

 

ارسال نظر